ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΑΙΝΗΓΜΑΤΑ

ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΑΙΝΗΓΜΑΤΑ.

 

  • Ανοίγω οπίσ’ το μαλλιαρόν και βάλλω απέσ’ το τσάτσαλον

Ανοίγω πίσω το μαλλιαρό και βάζω μέσα το γυμνό.

Η κάλτσα και το πόδι.

  • Απάνου  σα στεγάδα μου ένα γραστίν τζιλίδα.         

 Επάνω στη στέγη μου μια γλάστρα αναμμένα κάρβουνα.           

 Ο ουρανός με τ’ άστρα.

 

  • Απέμπρ’ έχ’ την ράχαν, αποπίσ’ την κοιλίαν

Μπροστά έχει την ράχη και πίσω την κοιλιά.            

 Η κνήμη.

  • Άπλα, δίπλα, μέρ’ θα πάς;  – δικουρίτζα, ντο ρωτάς;  

Άπλωμα, δίπλωμα, πού θα πας; (ρωτάει το πρόβατο)

 Δικουρίτζα τι ρωτάς; (απαντά το φίδι)-Δικουρίτζα = όνομα προβάτου,

Το πρόβατο και το φίδι.   

  • Από πέραν ας σο ρέμαν ένας μονοποδαρέας

Από πέρα απ’ το ρέμα ένας μονοπόδαρος.           

Ο μύκητας.

  • Ασπροκάτζ’κον αελάδ’ σκίζ’ τ’ ορμάν και κατηβαίν’.  

Ασπρομέτωπη αγελάδα σκίζει το δάσος και κατεβαίνει.           

Το ξυράφι.

 

 

  • Ας σο ξύλον τ’ ανοιγάρ’, ας σο νερόν το προσωπίδ’, τ’ άβ’ έφυγεν, αβτζής επιάστεν.             

Απ’ το ξύλο το κλειδί, απ’ το νερό η κλειδαριά, το θήραμα έφυγε, ο κυνηγός πιάστηκε.           

Το θαύμα του Μωυσή στην Ερυθρά θάλασσα.

  • Άχαντα κι απάχαντα κι αχαντένεν το σταλίν και κόκκινα τ’ αρνία.

Αγκάθια και παραγκάθια κι αγκαθένιος στάβλος και κόκκινα τ’ αρνιά.

Η άγρια ροδιά.

  • Άχνα, πούχνα, πού θα πας; Τρυπεμέντζα ντο ρωτάς; 

Άχνη πάχνη που θα πας; Τρυπημένη τι ρωτάς;           

Ο καπνός και η καπνοδόχος.

  • Γονατίζω εμπρός σ’, χών’ ατο σο σκιστό σ’.

Γονατίζω μπροστά σου και το χώνω στο σκιστό σου.

Το κλειδί και η κλειδαριά του σεντουκιού.

  • Γύρω γύρω μάρμαρον κι απέσ’ κείται ασλάνης. 

Γύρω γύρω μάρμαρο και μέσα κοιμάται λιοντάρι.           

Η σκάφη με το ζυμάρι. 

  • Δυο συννύφισσες τηρητσούνται.         

Δυο συννυφάδες αλληλοκοιτιούνται.           

Οι δυο απέναντι πέτρες στα πλάγια της εστίας (τζακιού).

  • Εγβαίνω ας σην ξυλίτζαν και λαγγεύω  σην πετρίτζαν.         

Βγαίνω απ’ την ξυλίτσα και πηδάω στην πετρίτσα.           

Το ψωμί απ’ τη σκάφη της ζύμης στο φούρνο.

 

  • Έχω έναν μαντρόπον κι έν’ γομάτον ρουτζακόπα

Έχω μια μαντρούλα κι είναι γεμάτη κοχυλάκια.           

Το στόμα και τα δόντια.  

  • Εγκλεσίτσα μαρμαρίτζα, κι αποθεδέν  κ’ έχει τρυπίτζα.         

Εκκλησίτσα μαρμαρένια κι από πουθενά δεν έχει τρυπούλα (είσοδο).

Το αυγό.

  • Είναι δύο βουδόπα, δέν’ ατα τρέχ’νε, λύν’ ατα στέκ’νε.  

Είναι δύο βοδάκια, τα δένω τρέχουν, τα λύνω στέκονται.           

Τα τσαρούχια.

  • Εμπροπάει, οπίσ’ τερεί, τ’ ομμάτα θε μουχτερί.         

Προπορεύεται, πίσω κοιτάζει, τα μάτια του χοίρου.           

Το πέταλο ζώου φορτηγού.

  • Εμπροπάει η Μαυρουλίτζα κι αποπίσ’ η Ασπρουλίτζα.

Μπροστά πάει η μαυρουλίτσα και ακολουθεί η ασπρουλίτσα.           

Ο καπνός που προηγείται της φωτιάς.

  • Έχω έναν βούδ’, πάει πίν’ και πατέαν  κ’ εφτάει.

Έχω ένα βόδι πάει πίνει και πατημασιά δεν κάνει.

Η μέλισσα.

  • Έχω ένα γεργανόπον και σκεπάζ’ όλεν την γην.  

Έχω ένα παπλωματάκι και σκεπάζει όλη τη γη.           

Ο ουρανός.

 

 

  • Έχω έναν κουτόπον κι έν’ γομάτον βιρβιλίτζα.

Έχω ένα κουτάκι κι είναι γεμάτο κοσμήματα.           

Το στόμα με τα δόντια.

  • Έχω έναν τζιλιδόπον, πάντα βρέχεται και καμίαν  κι στεγνούται. 

Έχω ένα καρβουνάκι, πάντα βρέχεται και ποτέ δεν στεγνώνει.

Η γλώσσα.             

  • Η νυφίτζα κρύφκεται το κιφάλ’ νατ’ς φαίνεται

Η νυφούλα κρύβεται το κεφάλι της φαίνεται.           

Το καρφί. 

  • Κι θέλτς με, νεράσκεσαι με και πάντα έρχεσαι ελέπ’ς με .      

Δεν με θέλεις, με σιχαίνεσαι και πάντα έρχεσαι και με βλέπεις.           

Το αποχωρητήριο.

  • Κλίθω κα τον ουρανόν και σωρεύω τ’ άστρα.

Κλίνω κάτω τον ουρανό και μαζεύω τ’ άστρα.           

Η φουντουκιά.

  • κινον σα Κόκνίδ’, απάν’ αφκά άσπρα περιστέρα.

Κόκκινο σανίδι επάνω και κάτω άσπρα περιστέρια.

Η γλώσσα και τα δόντια.

  • Μακρύς μακρύς καλόερος  και στούδα πολλά  κ’ έχει.    

Μακρύς μακρύς καλόγερος και κόκαλα πολλά δεν έχει.           

Ο καπνός.

 

 

  • Μικρά μικρά διακόπουλα φορούνε καλπακόπουλα. 

μικρά μικρά διακόπουλα φοράνε σκουφάκια.            

Η χουρμαδιά.

  • Μικρά μικρά παιδίτζες, φορούνε καλπακίτζες.         

Μικρά μικρά παιδάκια, φοράνε σκουφάκια.           

Τα σπίρτα.

  • Ντο έν’ εκείνο ντο λέει πάντα την τογρίαν

Ποιο είναι εκείνο που λέει πάντα την αλήθεια.           

Η ζυγαριά.

  • Ο πάππο μ’ ο δίκολον.

Ο παππούς μου ο δίκολος.           

Ο πέτρινος κύλινδρος.

  • Ο πάππο μ’ ασπρογεννάτες κατακέφαλα θαμμένος.

Ο παππούς μου ο ασπρογέννης με το κεφάλι θαμμένος.

Το σκόρδο.

  • Ο πάππο μ’ ο βαρύκολον που λέγει την αλήθειαν.

Ο παπούς μου ο βαρύκολος που λέει την αλήθεια.           

Η ζυγαριά.

  • Ο σαής (ταχυδρόμος) επέρασεν, περπεντούλα εκρέμασεν.

Ο ταχυδρόμος πέρασε κουρέλια κρέμασε.

Το χιόνι και τα παγοκρύσταλλα των στεγών.

 

 

  • Σο ραχίν ενεχτίστα κι όνταν εκατήβα, το ραχόπο μ’ εέντον γουρουδόπα.

Στο βουνό δημιουργήθηκα κι όταν κατέβηκα η ραχούλα μου έγινε όλο μικρούς ρόζους.            

Η (τυκάνη)πέτρα του αλωνιού.

  • Σείεται η εγκλησία, τ’ αγεβήμαν πορπατεί, κι ο ποπάς καταρωτάται πόθεν έν’ Ανατολή.         

Σειέται η εκκλησία , το άγιο βήμα περπατάει, κι ο παπάς αναρωτιέται προς τα πού είναι η Ανατολή.           

Το πλοίο.

  • Ση θάλασσας τον πέλαγον οφίδ’ καγκελασμένον και   σ’ οφιδίου το κιφάλ’ ο ήλεν μαρμαρίζει.         

Στης θάλασσας το πέλαγος φίδι κουλουριασμένο και στου φιδιού το κεφάλι ο ήλιος ακτινοβολεί.           

Το φιτίλι της καντήλας. 

  • Συρίζω κι αρμενίζω κι αρμενοκόφτω. 

Σφυρίζω κι αρμενίζω κι αρμενοκόβω.           

Η χιονοστιβάδα που αποκόβεται και κατρακυλάει σε κατηφορικό έδαφος.

  • Τεντζερέ χαλαεμένον τα τζιλίδα φορτωμένον. 

Τέντζερης κασσιτερωμένος  φορτωμένος αναμμένα κάρβουνα           

Ο ουρανός με τ’ άστρα.

Φούντα  δω, φούντα  κει  φούντα’ς την πόρτα πίσω        

Η σκούπα.