Αρραβώνας

 

Οι γονείς του παιδιού, οι οποίοι ήταν αποκλειστικά υπεύθυνοι για την εξεύρεση νύφης, αφού έδιναν το λόγο, όριζαν την ημέρα των αρραβώνων , που συνήθως ήταν Σάββατο. Ο «πρώτος» αρραβώνας, η απλή υπόσχεση γάμου, κατά την οποία γινόταν η ανταλλαγή δαχτυλιδιών λεγόταν πρωτοβάλεμαν

  

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Βάφτιση

 

Το πρώτο παιδί της οικογένειας το βάφτιζε ο κουμπάρος. Αυτός δηλαδή που είχε στεφανώσει τους γονείς του παιδιού. Τα μωρά συνήθως τα βάφτιζαν μόλις συμπλήρωναν 40 ημέρες από τη γέννησή τους, Όμως σε περιπτώσεις που τα μωρά ήταν άρρωστα και κινδύνευαν να πεθάνουν τα βάφτιζαν πολύ νωρίτερα, ακόμη και αμέσως μετά τη γέννησή τους και ανάδοχος γινόταν οποιαδήποτε παρευρισκόμενος.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Γάμος

 

Στους Έλληνες του Πόντου πιο διαδεδομένος ήταν ο όρος « χαρά », που υπογράμμιζε το χαρμόσυνο τούτο γεγονός των ανθρώπων. Η ιεροτελεστία του ποντιακού γάμου, η ιερότητα του συζυγικού δεσμού, η λαϊκή αντίληψη και πίστη στο ηθικό και κοινωνικό του περιεχόμενο εναρμονίζονται πλήρως με το ουσιαστικό περιεχόμενο του ορισμού του γάμου, που έδωσε ο Ερ. Μοδεστίνος: «Γάμος εστίν ανδρός και γυναικός συνάφεια και συγκλήρωσις του βίου παντός, θείου τε και ανθρωπίνου δικαίου κοινωνία.»

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Ο ΓΑΜΟΣ

 

Οι γονείς του αγοριού συζητούσαν και έλεγαν ότι θα παντρέψουν το γιο τους. Θα πήγαιναν να ζητήσουν από τους γονείς του κοριτσιού το κορίτσι τους. Συζητούσαν και έλεγαν, θα πάμε στο σπίτι να την ζητήσουμε. Όριζαν την ημέρα που θα πάνε. Στέλνανε είδηση ότι θα πάνε να τη ζητήσουνε και έπαιρναν μαζί τους κάποιο συγγενή. Πηγαίνανε στο σπίτι συνήθως βράδυ. Ο μπαμπάς και η μαμά της νύφης ήταν ενημερωμένοι ότι θα πάνε να ζητήσουν την κόρη τους.

 

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Έθιμα που επιμένουν...

Σε αρμονική συνέχεια του παρελθόντος, το σήμερα κρατάει ολοζώντανα αγαπημένα έθιμα που περνούν από γενιά σε γενιά. Αν βρίσκεστε εκείνες τις ημέρες στο Νομό Κοζάνης, ακούστε την καρδιά του να χτυπάει!                                                                                                           – Το παραδοσιακό καρναβάλι τη 2η ημέρα του νέου έτους στην Εράτυρα.                                                                                                           

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Καθαρή Δευτέρα

Στον Πόντο η Καθαρή Δευτέρα δεν ήταν ημέρα γλεντιού και πετάγματος αετού. Ήταν ημέρα γενικού καθαρισμού όλων των σκευών και αντικειμένων που είχαν σχέση με το φαγητό.  Για τον τελειότερο καθαρισμό χρησιμοποιούσαν την κατενή. Η κατενή είναι η γνωστή στους παλαιότερους αλισίβα. Σε ένα καζάνι έβραζαν νερό με στάχτη και μ’ αυτό καθάριζαν τα μεταλλικά και ξύλινα σκεύη και αντικείμενα.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΚΗΔΕΙΑ

Όταν πέθαινε κάποιος χωριανός, στα παλιά χρόνια, χτυπούσε η καμπάνα και όλοι σταματούσαν τις δουλειές τους. Στο σπίτι έλουζαν τον - την νεκρό - ή, τον - την έντυναν με τα καλύτερά του - της ρούχα, τον - την έβαζαν πάνω σε μια πόρτα που έβγαζαν από κάποιο δωμάτιο του σπιτιού και τον - την σκέπαζαν μ' ένα σεντόνι μέχρι τη μέση στην διάρκεια της ημέρας και ολόκληρη στη διάρκεια της νύχτας. Δίπλα του - της έβαζαν ένα πιάτο κόλλυβα μ' ένα αναμμένο κερί.  

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΜEΓΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ - ΠΑΣΧΑ

Η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής ξεκινούσε την Καθαρή Δευτέρα. Από το προηγούμενο βράδυ τα παιδιά φιλούσαν το χέρι του παππού, της γιαγιάς ,του μπαμπά και της μαμάς. Αγκαλιάζονταν τα αδέρφια και φιλιόνταν. Την ημέρα της Καθαρής Δευτέρας οι πιστοί πήγαιναν στην εκκλησία, κοινωνούσαν, παίρνανε αντίδωρο και από 'κει και πέρα όσοι αντέχανε κρατούσανε νηστεία για 40 μέρες. Τις τρεις πρώτες μέρες δεν τρώγανε τίποτα και δεν πίνανε ούτε νερό.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΟΙ ΑΠΟΚΡΙΕΣ

Στα παλιά χρόνια, τα παιδιά και οι νέοι του χωριού ντύνονταν καρναβάλια μόνο το τελευταίο Σαββατοκύριακο του Τριωδίου, δηλαδή της Τυροφάγου, και όχι όλες τις μέρες του Τριωδίου όπως σήμερα.       Οι στολές των παιδιών ήταν απλές. Φορούσαν παλιά ρούχα του παππού και της γιαγιάς ανάποδα, σκέπαζαν το πρόσωπό τους μ' ένα τσεμπέρι, έπαιρναν μια κουδούνα ή μια βέργα και λύρα μαζί τους και γυρνούσαν στους δρόμους και στα σπίτια του χωριού χορεύοντας, τραγουδώντας και φωνάζοντας. Πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι. Εκεί χόρευαν με τη λύρα χωρίς να μιλάνε και οι νοικοκυραίοι προσπαθούσαν να τους αναγνωρίσουν. Αν δεν τους αναγνώριζαν έφευγαν γι' άλλο σπίτι, ενώ αν αναγνώριζαν κάποιον φανερώνονταν και οι υπόλοιποι.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Τα παρχάρια

 

Τα παρχάρια-γαϊλάδες ηταν τα θερινά βοσκοτόπια και βρίσκονταν πάνω στα βουνά. Κάθε χωριό είχε και το δικό του παρχάρ’,όπου τους θερινούς μήνες γινόταν αξιοποίηση της πλούσιας βοσκής.
Στο παρχαρ’ υπήρχαν διάσπαρτες καλύβες, άλλες με χαρτώματα(σκεπασμένες με λεπτό σανίδι) κι άλλες με χώμα σκεπασμένες και αποτελούσαν Οπάν, δηλαδή οικισμό. Οι καλύβες χτίζονταν σε μέρος του παρχάρ, που είχε προστασία από τους άνεμους, και κρύο νερό (πεγάδ). Η κάθε καλύβα είχε στην αυλή περιτοίχισμα
(τσιαβιρμάν), όπου συγκεντρώνονταν τα ζώα μετά την βοσκή.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Πάσχα

 

Η νηστεία της Μεγάλης Σαρακοστής ξεκινούσε τη Καθαρή Δευτέρα. Ήταν αυστηρότατη για όλους. Νήστευαν μέχρι και οι λεχώνες και  οι άρρωστοι και τα παιδιά. Για να φοβίσουν μάλιστα τα παιδιά ώστε να νηστέψουν χρησιμοποιούσαν ένα σκιάχτρο που το έλεγαν κουκαρά.   Το κρεμούσαν στην οροφή του σπιτιού την Κυριακή πριν την Καθαρά Δευτέρα. Κάτω από το βλέμμα το κουκαρά τα παιδιά έτρωγαν μόνο νηστίσιμα. Από το προηγούμενο βράδυ τα παιδιά φιλούσαν το χέρι του παππού, της γιαγιάς, του μπαμπά και της μαμάς.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Πρωτοχρονιά

 

 Στον Πόντο η πρωτοχρονιά λέγεται νεοχρονίαν ή νέον έτος. Την ημέρα της πρωτοχρονιάς έψελναν τα ακόλουθα κάλαντα:

Αρχή Κάλαντα κι αρχή του χρόνου,
κι αρχή του χρόνου,
πάντα Κάλαντα, πάντα του χρόνου,                                                      

 πάντα του χρόνου.
Αρχή μήλον έν' κι αρχή κυδών' έν'
κι αρχή βάλσαμον το μυριγμένον,
το μυριγμένον.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΤΑ ΒΑΦΤΙΣΙΑ

Όταν το μωρό γινόταν σαράντα ημερών, ο πατέρας πήγαινε στον κουμπάρο που τους στεφάνωσε και τον ρωτούσε αν ήθελε να βαφτίσει το μωρό. Ο κουμπάρος δικαιούταν να βαφτίσει το πρώτο τους μωρό. Για να καλέσουν τον κουμπάρο έπαιρναν μία λαμπάδα και μία πετσέτα και έστελναν τα παιδιά της οικογένειας ή συγγενικά να του πουν την ημέρα που θα γινόταν η βάφτιση. Ο κουμπάρος ψώνιζε τα βαφτιστικά του μωρού και το δώρο που θα έκανε στην μητέρα του μωρού.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΚΑΙ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ

Τις μέρες που πλησιάζουν, τα Χριστούγεννα, σκεφτόμαστε τα παλιά χρόνια και ρωτάμε τους γερούς για τα ήθη και τα έθιμα που είχαν τότε. Κάθε σπίτι είχε και ένα γουρούνι. Την παραμονή των Χριστουγέννων το έσφαζαν και με το κρέας του έφτιαχναν "γαβουρμά" και "τσιλγάνια", όπως τα λένε στα ποντιακά. Το λίπος του γουρουνιού το λιώνανε και το χρησιμοποιούσανε στις πίτες και τα φαγητά.

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ

Χριστούγεννα

Τα Χριστούγεννα είχαν ιδιαίτερη σημασία για τους Πόντιους. Την παραμονή των Χριστουγέννων έψελναν τα ακόλουθα κάλαντα:

Χριστός ΄γεννέθεν,                              
χαράν σον κόσμον,
χα καλή ωρά, καλή σ' ημέρα.
Χα καλόν παιδίν οψέ ΄γεννέθεν,

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ